Biến cách đuôi -n (n-Deklination)
Quy tắc biến cách đuôi -n (n-Deklination) cho danh từ giống đực yếu như der Kollege, der Student cùng nhóm đuôi phổ biến và ngoại lệ Herz, Name.
Mục lục bài học
1. Biến cách đuôi -n (n-Deklination) là gì?
Trong tiếng Đức, phần lớn danh từ giống đực chỉ thay đổi mạo từ ở Akkusativ/Dativ và thêm -(e)s ở Genitiv. Tuy nhiên, có một nhóm danh từ giống đực yếu (schwache Maskulina) đặc biệt: ngoài Nominativ số ít, chúng thêm đuôi „-n“ hoặc „-en“ ở tất cả các cách còn lại (Akkusativ, Dativ, Genitiv số ít và toàn bộ số nhiều).
Ví dụ với „der Kollege“ (“đồng nghiệp nam”) và „der Student“ (“sinh viên nam”):
| Cách (Kasus) | Đuôi -e → thêm -n |
Đuôi phụ âm → thêm -en |
Số nhiều (pl) |
|---|---|---|---|
| Nominativ | der Kollege | der Student | die Kollegen / Studenten |
| Akkusativ | den Kollegen | den Studenten | die Kollegen / Studenten |
| Dativ | dem Kollegen | dem Studenten | den Kollegen / Studenten |
| Genitiv | des Kollegen | des Studenten | der Kollegen / Studenten |
Quy tắc vàng: Danh từ thuộc n-Deklination gần như luôn là giống đực („der“) và phần lớn chỉ người hoặc động vật (chỉ có duy nhất một danh từ giống trung là ngoại lệ: „das Herz“).
2. Các nhóm danh từ n-Deklination cần nhớ ở B1
Bạn không cần học thuộc ngẫu nhiên từng từ — hầu hết danh từ n-Deklination rơi vào các nhóm đuôi rất dễ nhận diện dưới đây:
| Nhóm nhận diện | Ví dụ tiêu biểu | Dạng Akkusativ / Dativ số ít |
|---|---|---|
| Danh từ giống đực chỉ người/động vật tận cùng -e | der Kollege, der Kunde, der Junge, der Experte, der Löwe, der Affe | den/dem Kollegen, Kunden, Jungen |
| Quốc tịch giống đực tận cùng -e | der Franzose, der Grieche, der Pole, der Türke, der Russe, der Chinese | den/dem Franzosen, Polen |
| Đuôi gốc Hy Lạp/Latinh: -ant, -ent, -ist, -at | der Praktikant, der Student, der Patient, der Journalist, der Automat | den/dem Studenten, Patienten, Journalisten |
| Đuôi -oge, -graf, -nom, -soph | der Biologe, der Psychologe, der Fotograf, der Ökonom | den/dem Biologen, Fotografen |
| Một số danh từ ngắn quan trọng | der Mensch, der Herr (→ Herrn), der Nachbar, der Bauer, der Bär | den/dem Menschen, Herrn, Nachbarn |
Lưu ý về „der/die Deutsche“: Danh từ này không thuộc n-Deklination mà biến cách như tính từ („ein Deutscher / eine Deutsche“, số nhiều „die Deutschen“).
Ngoại lệ đặc biệt: nhóm thêm „-ns“ ở Genitiv và „das Herz“
Một nhóm nhỏ (gồm der Name, der Gedanke, der Glaube, der Buchstabe, der Wille, der Friede) nhận -n ở Akkusativ/Dativ nhưng nhận „-ns“ ở Genitiv. Riêng „das Herz“ (giống trung duy nhất) biến đổi như bảng sau:
| Cách (Kasus) | der Name | der Herr | das Herz (giống trung!) |
|---|---|---|---|
| Nominativ | der Name | der Herr | das Herz |
| Akkusativ | den Namen | den Herrn | das Herz (không thêm -en) |
| Dativ | dem Namen | dem Herrn | dem Herzen |
| Genitiv | des Namens | des Herrn | des Herzens |
3. Ví dụ song ngữ Đức–Việt
- „Ich frage meinen Kollegen nach dem Termin.“ — “Tôi hỏi đồng nghiệp nam của mình về lịch hẹn.” („fragen“ + Akkusativ → „meinen Kollegen“.)
- „Die Ärztin erklärt dem Patienten das Rezept.“ — “Nữ bác sĩ giải thích đơn thuốc cho bệnh nhân.” („erklären“ + Dativ → „dem Patienten“.)
- „Wir helfen einem Nachbarn beim Umzug.“ — “Chúng tôi giúp một người hàng xóm chuyển nhà.” („helfen“ + Dativ → „einem Nachbarn“.)
- „Hast du den Jungen im Park gesehen?“ — “Bạn có thấy cậu bé ở công viên không?” („sehen“ + Akkusativ → „den Jungen“.)
- „Das ist die Tasche unseres neuen Praktikanten.“ — “Đây là chiếc túi của thực tập sinh mới bên chúng tôi.” (Genitiv số ít → „des Praktikanten“, không thêm
-s.) - „Ich kenne den Namen des Journalisten leider nicht.“ — “Tiếc là tôi không biết tên của nhà báo đó.” („den Namen“ Akkusativ; „des Journalisten“ Genitiv.)
- „Wir gratulieren Herrn Becker zum Geburtstag.“ — “Chúng tôi chúc mừng sinh nhật ông Becker.” („Herr“ luôn là „Herrn“ ở số ít ngoài Nominativ, kể cả khi không có mạo từ.)
- „Das liegt mir wirklich am Herzen.“ — “Điều đó thực sự rất quan trọng trong lòng tôi.” (Thành ngữ cố định với Dativ „am Herzen“.)
4. Lỗi thường gặp của người Việt
- Thêm
-sở Genitiv cho danh từ n-Deklination thông thường: Nhiều người quen quy tắc Genitiv giống đực nên viết sai „des Studentens“ hay „des Kollegens“. Dạng đúng là „des Studenten“ và „des Kollegen“ (chỉ nhóm ngoại lệ như „des Namens, des Gedankens, des Herzens“ mới có-ns). - Áp dụng n-Deklination cho danh từ giống cái: Các danh từ giống cái kết thúc bằng
-e(„die Kollegin, die Lampe, die Straße“) không bao giờ thuộc n-Deklination ở số ít. - Quên đổi „Herr“ thành „Herrn“ khi viết email: Trong lời chào thư („Sehr geehrter Herr Müller“ là Nominativ nên giữ „Herr“), nhưng ở địa chỉ người nhận hay sau giới từ („an Herrn Müller“, „mit Herrn Weber“) phải dùng „Herrn“ (số nhiều mới là „die Herren“).
5. Tóm tắt nhanh
- Danh từ thuộc n-Deklination là danh từ giống đực (trừ „das Herz“), thêm „-n / -en“ ở Akkusativ, Dativ, Genitiv số ít và số nhiều.
- Ghi nhớ bốn nhóm chính: đuôi -e chỉ người/động vật, quốc tịch -e, đuôi ngoại lai -ant / -ent / -ist / -at / -oge, và các từ ngắn như „der Mensch, der Herr, der Nachbar“.
- Nhóm „der Name, der Gedanke, das Herz“ thêm „-ns / -ens“ ở Genitiv.
- Ôn lại hệ thống các cách trong Cách 4 (Akkusativ), Cách 3 (Dativ) và Cách 2 (Genitiv).
Củng cố “Biến cách đuôi -n (n-Deklination)” mỗi ngày trên điện thoại
Bài viết này là tài liệu lý thuyết miễn phí trên web. Tải ứng dụng DeutschQuiz cho iOS và Android để luyện 15.500+ câu hỏi ngữ pháp và 6.900+ thẻ từ vựng ngoại tuyến.