Cụm phân từ mở rộng làm định ngữ (Erweiterte Partizipialattribute)
Cách đọc hiểu và chuyển đổi mệnh đề quan hệ thành cụm phân từ mở rộng trước danh từ (Partizip I & Partizip II) trong văn phong học thuật tiếng Đức C1.
Mục lục bài học
1. Cụm phân từ mở rộng là gì? (Mở rộng từ bài phân từ B1)
Ở bài Cấu trúc phân từ (B1), bạn đã dùng một phân từ đơn đứng trước danh từ („das gerahmte Bild“, „die arbeitenden Schüler“). Lên trình độ C1, tiếng Đức báo chí và học thuật thường nén cả một mệnh đề quan hệ đầy đủ (gồm trạng từ, cụm giới từ, tân ngữ) vào nằm gọn giữa mạo từ và danh từ — gọi là Erweitertes Partizipialattribut (cụm phân từ mở rộng làm định ngữ).
So sánh trực diện:
- Mệnh đề quan hệ (Relativsatz): „Der Preisträger, der von der Jury gewählt wurde, wurde gestern bekannt gegeben.“
- Cụm phân từ mở rộng (Partizipialattribut): „Der von der Jury gewählte Preisträger wurde gestern bekannt gegeben.“
2. Công thức 4 bước chuyển đổi Relativsatz → Partizipialattribut
| Bước | Thao tác | Minh họa |
|---|---|---|
| 1. Giữ nguyên mạo từ và danh từ | Mở khung danh từ: Mạo từ … Danh từ |
„Der … Preisträger“ |
| 2. Chọn Partizip I hay Partizip II | Hành động đang diễn ra, chủ động → Partizip I (Infinitiv + d)Hành động bị động hoặc đã hoàn tất → Partizip II |
„gewählt wurde“ (bị động) → „gewählt“ „derzeit laufen“ (đang diễn ra) → „laufend“ |
| 3. Đưa toàn bộ bổ ngữ vào TRƯỚC phân từ | Giữ nguyên cụm giới từ, trạng từ, tân ngữ đặt phía trái của phân từ | „von der Jury gewählt“ „den Lehrplan betreffend“ |
| 4. Chia đuôi biến cách tính từ cho phân từ | Phân từ đứng sát ngay trước danh từ và chia đuôi theo Cách + Giống + Mạo từ đứng đầu cụm | „Der von der Jury gewählte Preisträger“ (Nom. m sau „der“ → -e) |
Cách đọc hiểu nhanh cụm phân từ dài khi làm bài đọc C1
Khi gặp một cụm danh từ dài 6–10 chữ, đừng dịch xuôi từng từ! Hãy đọc theo thứ tự ngược từ danh từ trung tâm:
- Tìm Mạo từ mở đầu (
den,der,die,alle) và Danh từ chốt cuối (Bau,Verwaltung,Vorgaben). - Đọc Danh từ chốt trước, rồi nhảy sang Phân từ đứng sát bên trái nó, sau đó mới đọc các bổ ngữ phía trước phân từ:
- „den [vor ihrer Haustür] geplanten Bau“ → việc xây dựng ← được lên kế hoạch ← ngay trước cửa nhà họ.
3. Ví dụ song ngữ Đức–Việt
- „Der von der Jury gewählte Preisträger wurde gestern bekannt gegeben.“ — “Người đoạt giải do ban giám khảo bầu chọn đã được công bố hôm qua.” (Bị động → Partizip II + -e ở Nom. m.)
- „Die in Aussicht gestellte Gehaltserhöhung kam nie.“ — “Khoản tăng lương được hứa hẹn chưa bao giờ đến.” (Nom. f sau „die“ → „gestellte“.)
- „Der in der Verfassung verankerte Grundsatz der Gewaltenteilung gilt unverändert.“ — “Nguyên tắc phân chia quyền lực được quy định trong hiến pháp vẫn giữ nguyên hiệu lực.”
- „Die Anwohner protestierten gegen den vor ihrer Haustür geplanten Bau einer Autobahn.“ — “Người dân địa phương phản đối việc xây dựng đường cao tốc được lên kế hoạch ngay trước cửa nhà họ.” (Akk. m sau „den“ → -en.)
- „Wir bedauern den durch das Unwetter verursachten Ausfall der Züge.“ — “Chúng tôi lấy làm tiếc về việc các chuyến tàu bị hủy do thời tiết xấu gây ra.” (Akk. m sau „den“ → „verursachten“.)
- „Das Land leidet unter der von Korruption geprägten Verwaltung.“ — “Đất nước chịu đựng bộ máy hành chính bị tham nhũng chi phối.” (Dat. f sau „der“ → -en.)
- „Mit den im Labor entnommenen Proben wurde der Erreger eindeutig nachgewiesen.“ — “Bằng các mẫu lấy trong phòng thí nghiệm, mầm bệnh đã được xác định rõ ràng.” (Dat. pl sau „den“ → -en.)
- „Alle in der Datenbank gespeicherten Einträge können exportiert werden.“ — “Tất cả các mục được lưu trong cơ sở dữ liệu đều có thể xuất ra.” (Sau „alle“ ở số nhiều chia đuôi yếu -en.)
- „Die derzeit laufenden Verhandlungen zwischen den Tarifparteien kommen kaum voran.“ — “Các cuộc đàm phán hiện đang diễn ra giữa các bên thương lượng hầu như không tiến triển.” (Đang diễn ra, chủ động → Partizip I „laufenden“.)
- „Die den Lehrplan betreffenden Vorgaben wurden überarbeitet.“ — “Các quy định liên quan đến chương trình giảng dạy đã được chỉnh sửa.” („betreffen“ chủ động đi kèm tân ngữ Akkusativ „den Lehrplan“ → Partizip I „betreffenden“.)
4. Lỗi thường gặp của người Việt
- Chia đuôi phân từ theo danh từ nằm trong cụm giới từ ngay bên cạnh thay vì danh từ chính: Trong „der von Korruption geprägten Verwaltung“, phân từ chia theo „der … Verwaltung“ (Dativ giống cái → -en), không phải theo „Korruption“. Luôn đối chiếu mạo từ đầu cụm với danh từ cuối cụm!
- Đặt bổ ngữ sau phân từ thay vì trước phân từ: Không viết „der gewählte von der Jury Preisträger“. Phân từ phải luôn đứng sát ngay trước danh từ chính, mọi bổ ngữ đứng bên trái phân từ.
- Nhầm Partizip I và Partizip II khi có tân ngữ Akkusativ đứng trước: Khi thấy một tân ngữ như „den Lehrplan“ đứng trước phân từ („die den Lehrplan betreffenden Vorgaben“), hành động đó mang nghĩa chủ động → phải dùng Partizip I!
- Giữ sót trợ động từ „wurde / ist“ trong cụm phân từ: Khi chuyển „der gewählt wurde“ sang cụm phân từ, lược bỏ hoàn toàn „wurde“ và đại từ quan hệ „der“ → chỉ còn „der … gewählte“.
5. Tóm tắt nhanh
- Khung cấu trúc:
Mạo từ+[trạng từ / cụm giới từ / tân ngữ]+Partizip I/II + đuôi tính từ+Danh từ chính. - Partizip I (
-d) = đang diễn ra / chủ động; Partizip II = bị động / đã hoàn tất. - Đuôi biến cách của phân từ luôn khớp với mạo từ mở đầu và danh từ chốt cuối của cả cụm.
- Luôn dịch ngược từ Danh từ chính → Phân từ → Bổ ngữ phía trước để đọc hiểu văn bản C1 nhanh chóng.
Luyện thử 10 câu chủ đề “Cụm phân từ mở rộng làm định ngữ (Erweiterte Partizipialattribute)”
Kiểm tra ngay mức độ nắm bài với 10 câu hỏi trắc nghiệm & điền từ có giải thích tiếng Việt chi tiết. Ứng dụng DeutschQuiz có trọn bộ 100 câu riêng cho chủ đề này.